Günebakan

Bu Günebakan’ın 50. ve şimdilik son bülteni. Daha önceki yazılarımda ara vermeyi düşündüğümü söylemiştim, bunun için 50. bültenin doğru bir zaman olacağına karar verdim. Hayatımın sürekli bir şeyleri düşündüğüm ve düşünmekten yorulduğum bir evresindeyim. Bu yüzden de en azından bu bültene ara vermek istedim. Son bülten desem de Günebakan’ı özleyeceğimi ve yazmaya geri döneceğimi biliyorum. O yüzden belki de aslında yaptığım biraz müsaade istemek. Bu vesileyle bu bültenin kurulmasından bugüne kadar benimle olan tüm okuyucularıma teşekkür ediyorum.

Bu bültenin en sevilen yazıları hep tecrübelerimi içerenler oldu. Bu yüzden de son yazıda öğrencilerimin mezun olmadan sordukları bir konuyu yazmak istedim. Bilmeyenler için, iki seneye yakın uluslararası ortaklığı olan bir hukuk bürosunda çalıştım ve “plaza” avukatlığını tecrübe ettim. Dolarla maaş aldığım yıllar… Sonrasında akademide daha mutlu olacağımı düşündüm. Avukatlık geçmişimi öğrenen öğrencilerim de bana genelde “hocam yasal staj için önerileriniz var mı” diye sordu. Bu yazının akademik hayatımın önemli bir evresinde olduğum döneme denk gelmesi de sanırım ilginç bir tesadüf. Tabii ben avukatlığı bırakalı 8 yıl oldu. Bu sürede birçok şey değişmiş olabilir. Ama benim birlikte çalıştığım insanlar hala ofislerde ve bence bazı şeyler değişse de her şey değişmemiştir. Kaçırdığım çok şey olmasını da istemediğimden yasal stajı birlikte yapıp aynı ofisi paylaştığım ve avukatlığa devam eden çok sevgili Derya Evirgen’in de yorumlarını aldım. Kendisine ayrıca teşekkür ediyorum.

Bu yazı üç konu etrafında gözlemlerimi içeriyor: bilgi, iletişim ve psikoloji. Bu konular aslında yasal stajda karşılaşabileceğiniz noktalara ilişkin. Aralarda benim önerilerim de var, naçizane. Bunlar tabii ki de başlıkta belirttiğim gibi gerçek anlamda hayatta kalma rehberi değil. Sonuçta başlıkların amacı ilgi çekmek… Her kurumun birbirinden farklı olacağını ve plazada yasal stajyer olmanın tek bir kalıba sığdırılamayacağını söylemek lazım. Bu yazı benim öznel düşüncelerim. Siz kendi yolunuzu elbette ki kendiniz bulacaksınız.

Gelin güne plazada yasal stajyer olmak üzerinden bakalım.

Bilgi

Hukuk öğrenimi çoğu bölümden farklı; çünkü aynı zamanda bir meslek eğitimi. Bu yüzden de bilgi ayrıca önem arz ediyor. Hukuk bilgisi ile kastettiğim her şeyi bilmek değil. Zaten bu mümkün de değil. Sekiz senedir idare hukuku çalışıyorum, tüm idare hukukunu biliyorum diyemem. Böyle iddia edenler varsa onlara şüpheyle yaklaşabilirsiniz. Burada önemli olan öğrenmeyi bilmek ve daha önemlisi bilgiye erişmek için zaman ve emek harcamaktan kaçmamak. Bunu motivasyon kaybetmeden yapmanın yolu da zamanınızı yalnızca ofis ya da müvekkil için değil kendinize yatırım yapmak için harcadığınızı anlamak.

Bilgi ilk olarak hukuk bilgisini içeriyor. Hiç bilmediğiniz bir konu ile karşılaştığınızda kendinizle ilgili şüpheye düşmemek ya da panik olmamak lazım. Bir mesele sizin önünüze geldiyse demek ki kıdemliniz de her şeyi bilmiyor. İlgili konuyu iyice anlayıp araştırmak önemli. Bazen o konu ile ilgili yazılmış doğrudan bir kaynak mevcut olabilir, şanslısınız. Fakat araştırmanızı bir kaynakla sınırlamak yanıltıcı. Bu yüzden temel kaynaklara ve farklı eserlere danışmak önemli. Benzer bir durum mevzuat ve yargı kararları bakımından da geçerli. Ben yasal stajyerken Google’a sorar ama güvenmezdik. Günümüzde Google’ın yerini yapay zeka aldı; fakat kendisi bazen “uyduruyor”. Amerika’da yapay zekanın uydurduğu bir karar atıf yapan avukatın ceza alması hepimize örnek olmalı. Farkındayım, tüm bunlar zaman ve emek demek. Biliyorum, çok iş var. Her iş de nedense pek acil. Bu yüzden hemen halledilmesi gerekiyor. Fakat zaman ve emek harcamak yaptığınız işe gelecek yorumları da azaltacaktır. Ayrıca zamanı verimli kullanmayı öğrenmenin yolu zaman harcamaktan kaçmak değil; tam tersine zaman harcayarak etkin çalışmayı öğrenmek. Bu vesileyle gerek kendinize zaman ayırmayı öğrenebilir gerekse birden fazla müvekkil için çalışabilme kaslarınızı geliştirebilirsiniz. Bu ileriki yıllarınız için de çok önemli olacak. Tabii bazı şeyler gerçekten acil oluyor. O zaman da beraber çalıştığınız kişiyle bir yöntem belirleyip ilerlemek uygun olur kanımca.

Yasal stajyerseniz sizden beklenecek tek bilgi hukuk değil. Çalıştığınız yerde sıkça kullanılan programlara hakim olmak da önemli. Yaz stajım sırasında bir avukat kaptan bir şeye bakmamı rica ettiğinde onun yüzüne hangi kap diye bakmıştım. Meğer Kamuyu Aydınlatma Platformu’ndan bahsediyormuş. Tabii bunlar zaman içerisinde de öğrenilecek şeyler ama yasal stajınıza başlamadan belki üst sınıflarınızdan tüyo alabilirsiniz. Her ofiste faydalanılan programların yanı sıra çalıştığınız yerin iş yapış tarzını da öğrenmek ve hatta içselleştirmek önemli. Bunun için örnek dokümanları yalnızca içerik değil aynı zamanda yöntem bakımından da okumak gerek. Fakat insan yaptıkça öğreniyor. Bu yüzden de size verilen geri bildirimleri yalnızca o iş özelinde değil ileriye dönük işler bakımından da okumanızı öneririm. Önemli olduğunu düşündüğünüz hususları not etmek ve notlarınıza geri dönmek bir yöntem olabilir.

Bir diğer önerim de İngilizce. Bunu söylememin sebebi de artık yabancı dil öğrenmeye gerek yok yaklaşımının yaygınlaştığını gözlemlemem. Doğru, yapay zeka bizden daha iyi konuşup yazıyor. Fakat bir dili bilerek iş yapmak ile tercümana güvenerek iş yapmak arasında her halükarda fark var. Herkesin yapay zeka kullanabildiği bir düzende sizin yapay zeka kullanmadan yabancı bir müvekkille iletişim kurabilmeniz fark yaratacaktır.

İletişim

Bu bültende yer verdiğim ilk başlık bilgi olsa da bence en önemlisi iletişim. Öncelikle, profesyonel hayata adım atmak demek iletişimin profesyonelleşmesi demek. Arkadaşınıza attığınız bir whatsapp mesajından farklı olmalı yazdığınız e-mailler. En azından bazı insanların buna çok dikkat ettiğini bilmek şart. Burada yapay zeka size yardımcı olabilir. Profesyonel tonu olan e-mailler kıdemli avukatların dikkatini çekecektir. Fakat dikkat, yapay zekaya sizin stajyer olduğunuz bilgisini girin. Yoksa biraz üsten e-mail önerileri ile karşılaşabilirsiniz.

İletişim bakımından bir diğer ve çok önemli şey hızlı iletişim. Bunun bir kısmı da cevap vermek. Sizden bir iş talep edildiğinde yapamayacaksanız bile cevap vermek gerek. Karşınızdaki kişi de belirli bir plan yapacak size göre unutmayın. Bir de tabii bir planı/görüşmeyi iptal etmeniz gerektiğinde de bilgilendirmek karşınızdaki insana saygınız olduğunu gösterir. Bu önerim yalnızca yasal staj için geçerli değil. Hocalarınızdan randevu alıp gidemediğiniz durumlar için de geçerli 🙂

Bence iletişimin en önemli kısmı ise dürüstlük. Size sorulan bir soruyu bilmiyorsanız bilmiyorum ama araştıracağım diyebilirsiniz. Verilen işi anlamadıysanız anlamış gibi davranmak yerine öğrenmeye çalışabilirsiniz. Bir iş istendiğinde gerekli özeni verecek zamanınız yoksa durumunuzu dürüstçe söyleyebilirsiniz. Zaten çok işiniz varsa üstün körü bir iş yapmak yerine programınızı söylerseniz, avukatlar da kendi aralarında konuşup sizin iş planınızı düzenleyebilir. Bir de tabii yalan söylerseniz ve bu anlaşılırsa insanların gözünde değeriniz ciddi anlamda düşer.

Akranlarınızla aranızdaki iletişim ise ayrıca değerli. Geriye dönüp baktığımda iyi ki staj yapmışım dedirten en önemli şey birlikte yasal staj yaptığım arkadaşlarım oldu. Yasal staj zor bir dönem. Bu dönemi birbirinize destek olarak daha kolay atlatabilirsiniz.

Bu arada, diğer hukuk bürolarındaki meslektaşlarınızla iletişim de önemli. Bir projede sizin karşınızda olsalar da onlar her daim rakibiniz değil. Bazı durumlarda birlikte iş yapabilirsiniz. Başka avukatları küçümsemek ya da hatalarını herkese göstermek yerine onu yönlendirebilirsiniz. Bir birleşme ve devralma sürecinde e-mailde göndermem gereken belgelerden birini eksik göndermiştim. CC’de çokomelli insanlar var. Karşı tarafın avukatı beni arayıp bu belge gelmedi, isterseniz düzeltme e-maili atın demişti. Böylece kendi eksiğimi kendim fark etmiş gibi oldum. Benim için bu önemli bir anıdır.

Ayrıca, herkese kibar davranmak da önemli. Bu çıkar amaçlı olmamalı aslında, ama illa bir fayda arıyorsanız söyleyeyim. Sizden daha kıdemsizlere de kıdemlilere de idari personele de düzgün davranmanız insanların size zor durumlarda yardımcı olmasını sağlayacaktır. Emin olun, kendi arkadaşınızı ya da astınızı kötülediğinizde daha kıdemli insanlar size güven duymuyor. Tam tersine sorumluluk üstlenebildiğinizde daha kıymetli olursunuz.

Ve son olarak, kişisel çevreniz ile iletişiminize değinmek istiyorum. Özel hayata ilişkin yorum yapmayı kendimde had görmesem de plaza çalışanı olmayan arkadaşlarınız ya da ailenize bazı programlarınızı son dakika iptal etmek durumunda kalacağınızı, bunun kariyeriniz için önemli olduğunu ve onlardan anlayış beklediğinizi önceden söyleyebilirsiniz.

Psikoloji

Psikoloji ile kastettiğim sizin mental sağlığınız. Bununla ilgili söyleyeceğim ilk şey şu: karşınızdaki insanların size verdiği tepkiler çoğu zaman sizinle ilgili değil. Çok emek verdiğiniz bir işin küçümsendiğini de haksız yere azar işittiğinizi de tecrübe edeceksiniz. On sayfalık bir bilgi notuna yorum olarak virgülü doğru kullanalım e-maili alabilirsiniz. Bunlar doğal demiyorum. Plazalarda değişmesi gereken şeyler çok. Fakat böyle bir durumla karşılaştığınızda üzülmek yerine meselenin sizle ilgili olmadığını bilmek önemli. Ben, yapılan çok büyük hataların düzeltilebildiğini gördüm. Ne hikayeler duydum, siz de duyacaksınız. Buradan öğrenmek gereken şey çoğu hatanın telafisinin olması. Bu yüzden ne birini kırmaya ne de üzmeye değmez. Sizi üzerlerse de bu üzgünlük kısa sürsün. Zira, dediğim gibi mesele muhtemelen sizin ufak hatanız değil. Bu arada, virgül yorumunu küçümsüyormuşum gibi anlaşılmasın. Doğrusunu söylemek gerekirse staja ilk başladığımda formata önem verilmesini çok mantıksız buluyordum. Fakat müvekkilin önüne giden bir metin şekil olarak iyi durmuyorsa içeriği ne kadar iyi olursa olsun işe özenmediğinizi varsayacaktır. Bu bakımdan çalışmalarınızın kıymet görmesi için formatı da düzenlemeniz önemli. Bu yüzden bir kıdemli avukat da şekle dikkat etmenizi haklı olarak bekleyecektir.

Bir diğer şey ise kendinize iyi gelen şeyleri yapmaya devam etmek. Çok yoğun çalışılan zamanlarda insan bazen sosyal hayata hiç zaman bulamıyor. Burada da kendinize yüklenmemek lazım. Bazı dönemlerde maalesef tek ihtiyacınız uyku oluyor. Fakat bir hobiniz varsa ondan vazgeçmek zorunda değilsiniz. Kendiniz için program belirleyebilirsiniz. Size “ne yani tiyatroya mı gidiyorsun şimdi” diye soranlar olacak. Eğer siz kendi işinizi bitirip tiyatroya gidebileceğinizi düşünüyorsanız sırf biri laf etmesin diye vazgeçmeyin. Ben akşam 8’de müzikale gidip, sonra ofise dönüp sabaha kadar çalıştığımı bilirim. O gün o müzikale gitmek bana iyi gelecekti, ben de gittim. Hem ilk başlıkta ele aldığım zamanı verimli ve etkin kullanma kasınızı bu sayede de geliştirebilirsiniz.

Ve son olarak, mutlu değilseniz bırakabilirsiniz. Çok üst bir yerden konuşuyor olabilirim. Ekonomik şartları düşününce ay ben bıktım deyip gitmek kolay olmayabiliyor. Akademiye dönme kararını verirken beni en çok düşündüren şey maaş farklılığıydı. Fakat mutsuzsanız, bunun üstünü örtmeyin ve alternatiflerinizi düşünmeye başlayın. Gün sonunda hukuktan tamamen soğumak da var. Unutmayın, çalıştığınız ofis ve yaptığınız iş tabii ki önemli ama siz daha önemlisiniz.

Bu vesileyle tüm yasal stajyerlere kolaylıklar diliyor ve Günebakan olarak sizlerden müsaade istiyorum.